Wat is stress en hoe werkt het?

Het allerbelangrijkste in het leven is overleven. We zijn daarom uitgerust met een uiterst gevoelig overlevingsmechanisme. Zodra er “gevaar” dreigt, treedt er een complex (stress)systeem in werking om jou te laten overleven.

Je wordt super-alert. Je hart gaat sneller slaan, je bloeddruk verhoogt, en je ademhaling versnelt. Dit alles om je lichaam in opperste paraatheid te brengen en snel te kunnen handelen (vechten/vluchten). Je spijsvertering, voortplanting, pijnervaring, slaap, immuunsysteem etc. worden op een laag pitje gezet. Want deze zijn bij onmiddellijk gevaar niet belangrijk. Eerst moeten we het gevaar trotseren.

In de oertijd hadden we het dan over direct gevaar zoals een sabeltandtijger. Tegenwoordig is het ‘gevaar’ vaak een teveel aan spanning, druk etc.

 

Het positieve van stress:      

                                                                                                    

Stress zorgt ervoor dat we “overleven” door snel en adequaat te reageren op ‘gevaar’. En dat we in het dagelijks leven ‘het beste uit onszelf kunnen halen’. Ons lichaam is er op uitgerust om regelmatig “te pieken”, we kunnen dat best wel een tijdje volhouden. Sterker nog, helemaal geen stress is ook ongezond!

 

Het “negatieve” van stress:

 

Wie wil er niet overleven en het beste uit zichzelf halen? Daarom staat 'negatief' tussen haakjes.  Waarom ervaren we stress vaak dan toch negatief?

 

Ons stress-systeem is al heel oud, we hadden het al in de oertijd. In die tijd volgde er na een stress-piek vaak vanzelf weer een periode van rust. Deze rustperiode is nodig om weer te herstellen en op te laden.

 

Daarnaast kent ons lichaam geen verschil tussen “echt” gevaar (sabeltandtijger) of “bedacht” gevaar (zorgen, piekeren, negatieve herinneringen etc.). Ons stresssysteem reageert net zo snel op emoties en gedachten als op het direcet gevaar.

 

In deze tijd met een 24 uurs economie, oneindige informatie en prestatie gerichte maatschappij is er meestal geen rustperiode. Het stress-systeem reageert alsof er constant gevaar dreigt en bereidt ons dan ook bijna voortdurend voor op actie. Hoe langer deze stressperiode duurt, des te moeilijker wordt het om weer terug te keren naar een normale, rustfase. Ons stressysteem krijgt geen kans meer om zich te herstellen.

 

Waaraan merk je dat je last hebt van stress?

 

Na een tijdje krijg je allerlei kwaaltjes. Je spijsvertering, slaapcyclus, immuunsysteem, voortplanting etc. blijven in de spaarstand staan. Dat kunnen we best een tijdje aan maar blijft het voortduren dan krijg je er last van. Denk aan maag en darmklachten, verkoudheden, griepjes, slecht (in/door)slapen etc. (burn-out). Ook rugpijn, een hoge bloeddruk en hartproblemen kunnen door constante stress ontstaan.

 

Ook op mentaal vlak merk je veranderingen. Je kunt je bijvoorbeeld niet meer zo goed concentreren. Gedachten malen door je hoofd, je piekert, je reageert emotioneler of je voelt je overspoeld door dagelijkse zaken.

 

Juist als je langere tijd onder druk staat, is het lastig om stressklachten te herkennen. Je bent gericht op overleven (doen) en je voelt niet wat er allemaal in je lijf en omgeving gebeurt.

 

Wat kan je tegen stress doen?

 

Het allerbelangrijkste is om gas terug te nemen en te ontspannen. Door rust te nemen komt je systeem weer in zijn normale staat en kun je jezelf weer opladen. Er zijn verschillende mogelijkheden: wandelen in de natuur, lekker fietsen, ontspanningsoefeningen, kleuren, knutselen, koken, tuinieren, vissen, yoga, qigong, mindfulness. Zoek wat bij jou past. Belangrijk is wel dat het in een rustig tempo wordt gedaan en de lat niet te hoog wordt gelegd.

 

Wanneer schakel je hulp in?

 

Als je je problemen niet kunt oplossen met een goed gesprek met een partner/vriend/vriendin. Klachten steeds weer terugkomen. Je merkt dat je over-reageert (het bekende korte lontje), slecht in of doorslaapt en natuurlijk ook bij lichamelijke klachten.